AgrifoodV ·
Ba báo cáo hằng tháng về nghi vấn gian lận nông sản – thực phẩm của Ủy ban châu Âu (tháng 7, 8 và 9/2026) ghi nhận 14 trường hợp hàng có xuất xứ Việt Nam. Nhiều nhất là cá tra phi lê đông lạnh bị phát hiện chiếu xạ, phần lớn không khai báo, và cá ngừ đông lạnh có nitrit hoặc carbon monoxide. Đây là nghi vấn chứ chưa phải gian lận đã kết luận, nhưng mỗi dòng trong báo cáo là một tín hiệu để cơ quan kiểm soát các nước EU nhắm lô hàng tiếp theo.
Tóm tắt nhanh
- Ba báo cáo tháng 7–9/2026 có tổng cộng 536 nghi vấn gian lận, rút ra từ 2.166 thông báo trong hệ thống iRASFF; 14 trường hợp có xuất xứ Việt Nam (3, 4 và 7 theo từng tháng).
- Cá tra phi lê đông lạnh chiếm 5 trường hợp, tất cả liên quan tới chiếu xạ, trong đó 3 trường hợp ghi rõ là không khai báo. Cá ngừ đông lạnh chiếm 4 trường hợp (nitrit, natri nitrit, carbon monoxide).
- Các trường hợp còn lại: tôm thẻ có polyphosphat vượt mức, dừa sợi có SO₂ vượt mức, chè xanh có phẩm màu, đùi ếch có dư lượng nitrofuran và florfenicol, nước giải khát hạt é chưa được phép tại EU.
- Báo cáo năm 2025 của Mạng lưới Cảnh báo và Hợp tác (ACN) cũng nêu tên Việt Nam ở cá da trơn (nitrofuran, beta-boldenone) và một số ca chì trong quế.
Báo cáo này là gì và vì sao doanh nghiệp xuất khẩu cần đọc
Ủy ban châu Âu công bố báo cáo hằng tháng về các nghi vấn gian lận có tính chất xuyên biên giới mà các nước thành viên chia sẻ trong Mạng lưới Cảnh báo và Hợp tác (ACN), gồm cả hệ thống cảnh báo nhanh RASFF. Báo cáo có hai mục đích: giúp cơ quan các nước tổ chức kiểm soát dựa trên rủi ro để phát hiện hành vi gian dối theo Điều 9(2) Quy định (EU) 2017/625, và cung cấp thông tin để doanh nghiệp trong ngành tự đánh giá điểm dễ tổn thương.
Theo Quy định thực thi (EU) 2019/1715, thông báo gian lận là trường hợp không tuân thủ liên quan tới hành vi bị nghi là cố ý, nhằm lừa người mua để hưởng lợi không chính đáng. Báo cáo nói rõ các trường hợp được nêu là nghi vấn, chưa phải gian lận đã xác nhận, nhưng được dùng để cảnh báo và mở điều tra. Báo cáo không nêu tên doanh nghiệp.
14 trường hợp hàng Việt Nam trong ba tháng
| Tháng | Mặt hàng | Vấn đề ghi trong báo cáo | Nước thông báo |
|---|---|---|---|
| 7/2026 | Tôm thẻ đông lạnh | Polyphosphat (E 452) 6.100 mg/kg, vượt mức tối đa của EU | Hà Lan |
| 7/2026 | Chè xanh | Tartrazine (E 102) 0,601 mg/kg, brilliant blue FCF (E 133) 0,034 mg/kg | Bỉ |
| 7/2026 | Đùi ếch | Chất chuyển hóa nitrofuran 3,2 µg/kg, florfenicol 324 µg/kg | Đức |
| 8/2026 | Dừa sợi | Sulphur dioxide (E 220) 317 mg/kg, vượt mức tối đa | Ba Lan |
| 8/2026 | Cá tra phi lê đông lạnh | Chiếu xạ, không khai báo | Ý |
| 8/2026 | Cá ngừ đông lạnh | Carbon monoxide 420 µg/kg, không khai báo | Đức |
| 8/2026 | Cá ngừ vây vàng đông lạnh | Nitrit (E 249 – E 250) 4,8 mg/kg | Bỉ |
| 9/2026 | Cá tra phi lê đông lạnh (4 trường hợp) | Chiếu xạ; 2 trường hợp ghi không khai báo | Tây Ban Nha (3), Ý (1) |
| 9/2026 | Cá ngừ vây vàng đông lạnh, nguyên miếng và cắt khối | Natri nitrit (E 250) 21 mg/kg và 17 mg/kg | Hà Lan |
| 9/2026 | Nước giải khát có hạt é | Hạt é là thực phẩm, thành phần chưa được phép tại EU | Đức |
Nguồn: Ủy ban châu Âu, Monthly Report on EU Agri-Food Fraud Suspicions tháng 7, 8, 9/2026. AgrifoodV lọc các dòng ghi xuất xứ Việt Nam và tự đếm.
Báo cáo xếp các trường hợp này vào nhóm nào
Báo cáo chia nghi vấn thành ba nhóm lớn: can thiệp vào sản phẩm, can thiệp vào hồ sơ và các vi phạm khác (vi phạm cam kết ngầm định với người mua). 12 trong 14 trường hợp của Việt Nam thuộc nhóm can thiệp vào sản phẩm:
- Quy trình không được phép nhằm che giấu hoặc làm đẹp sản phẩm: toàn bộ 5 trường hợp cá tra chiếu xạ, 4 trường hợp cá ngừ (nitrit, natri nitrit, carbon monoxide) và trường hợp chè xanh có phẩm màu.
- Phụ gia vượt mức tối đa của EU: polyphosphat trong tôm thẻ và SO₂ trong dừa sợi.
- Nhóm vi phạm khác: đùi ếch có dư lượng thuốc thú y không phù hợp MRL của EU, và nước giải khát chứa hạt é, thành phần chưa được phép tại EU.
Với chiếu xạ, trang chính thức của Ủy ban châu Âu nêu thực phẩm chiếu xạ hoặc có thành phần chiếu xạ phải ghi nhãn, và phải được xử lý tại cơ sở được phê duyệt, kể cả cơ sở ở nước ngoài EU nằm trong danh sách của Ủy ban. Một lô cá tra chiếu xạ nhưng không khai báo vì vậy vừa là vấn đề nhãn, vừa là vấn đề truy xuất nơi xử lý.
Bức tranh cả năm 2025
Theo báo cáo năm 2025 của ACN, tổng số thông báo trong mạng lưới vượt 10.000 (10.490), tăng 11% so với năm 2024. Số trường hợp bị đánh dấu là có thể xuất phát từ hành vi cố ý là 713 thông báo hợp tác hành chính và 1.042 thông báo RASFF, giảm 47%. Một lý do được nêu là dư lượng thuốc bảo vệ thực vật trên hàng ngoài EU không còn mặc nhiên bị xếp là nghi gian lận, vì hoạt chất có thể được phép ở nước xuất xứ.
Ở nhóm thủy sản, báo cáo năm dẫn ví dụ chất chuyển hóa nitrofuran (furazolidone, AOZ) và beta-boldenone trong cá da trơn từ Việt Nam và Indonesia. Ở nhóm gia vị, báo cáo ghi một số ít ca chì trong quế có xuất xứ Việt Nam.
Doanh nghiệp nên làm gì
Phần dưới đây là khuyến nghị của AgrifoodV, không phải nội dung của các báo cáo của Ủy ban châu Âu.
- Rà lại toàn bộ khâu xử lý sau đánh bắt và sau phi lê: nếu có công đoạn chiếu xạ, xử lý khí hay dùng muối nitrit ở bất kỳ nhà cung cấp, đơn vị gia công nào, phải biết rõ và đối chiếu với quy định của nước nhập khẩu trước khi xuất lô.
- Đưa nguy cơ gian lận vào kế hoạch an toàn thực phẩm: bổ sung đánh giá điểm dễ tổn thương (VACCP) cho nguyên liệu, phụ gia và dịch vụ thuê ngoài, không chỉ dừng ở HACCP.
- Kiểm phụ gia theo mức tối đa của EU, nhất là polyphosphat trong tôm và SO₂ trong dừa sấy, dừa sợi; lưu kết quả kiểm nghiệm theo từng lô.
- Kiểm thành phần mới trước khi chào hàng đồ uống, thực phẩm chế biến vào EU, vì một thành phần quen thuộc ở Việt Nam vẫn có thể chưa được phép tại EU.
Nếu doanh nghiệp cần rà soát quy trình nhà máy và hệ thống kiểm soát theo yêu cầu thị trường EU, có thể tham khảo dịch vụ tư vấn nhà máy của AgrifoodV.
Nguồn tham khảo
- Ủy ban châu Âu (DG SANTE), “Monthly Report on EU Agri-Food Fraud Suspicions”, các số tháng 7/2026, 8/2026 và 9/2026 (số tháng 9 tạo tệp ngày 22/10/2026). food.ec.europa.eu (truy cập ngày 15/11/2026).
- Ủy ban châu Âu, “Alert and Cooperation Network – 2025 Annual Report”. food.ec.europa.eu (truy cập ngày 15/11/2026).
- Ủy ban châu Âu, trang “Food irradiation” và “Food irradiation – Legislation” (Chỉ thị 1999/2/EC, 1999/3/EC). food.ec.europa.eu (truy cập ngày 15/11/2026).
Bài viết của AgrifoodV, tổng hợp từ các nguồn trên (truy cập ngày 15/11/2026). Số trường hợp hàng Việt Nam do AgrifoodV lọc và đếm từ các báo cáo; các trường hợp là nghi vấn, chưa phải kết luận gian lận. Nội dung không thay thế tư vấn pháp lý.
Ảnh đại diện: Deane Bayas / Pexels
Dự án của bạn đang ở bước nào?
Đặt lịch trao đổi trực tuyến 30–45 phút với AgrifoodV: cùng xem thị trường mục tiêu, tiêu chuẩn, nhà máy và vùng nguyên liệu cho đúng sản phẩm của bạn, bắt đầu từ người mua.
Đặt lịch tư vấn →Gửi bài toán chuỗi giá trị© 2026 AgrifoodV. Nội dung được phép trích dẫn khi ghi rõ nguồn và đặt liên kết tới bài gốc; không sao chép toàn văn. Xem Điều khoản sử dụng nội dung.
