AgrifoodV ·
Giảo cổ lam đã có người mua quốc tế, nhưng mỗi thị trường mở một cánh cửa khác nhau. Ở EU, lá giảo cổ lam chỉ được coi là “không mới” khi dùng trong thực phẩm bổ sung, còn chiết xuất chuẩn hóa 80% gypenoside là thực phẩm mới chưa được cấp phép. Ở Nhật, cây nằm trong danh sách nguyên liệu không bị coi là thuốc. Ở Trung Quốc, đây là nguyên liệu của thực phẩm bảo vệ sức khỏe, không phải thực phẩm thường. Bài này đọc từng cửa theo văn bản, và chỉ ra những gì nhà máy chế biến phải có trước khi ký hợp đồng.
Tóm tắt nhanh
- EU (Novel Food Catalogue, mục tạo ngày 22/01/2026): lá Gynostemma pentaphyllum “không mới trong thực phẩm bổ sung”; chiết xuất chuẩn hóa 80% gypenoside “chưa được cấp phép”. Không có cơ sở để viết “trà giảo cổ lam bán tự do ở EU”.
- Nhật (danh sách của Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi, cập nhật 05/8/2026): アマチャヅル (G. pentaphyllum), bộ phận toàn cây, nằm trong danh sách nguyên liệu không bị coi là thuốc nếu không công bố công dụng như thuốc.
- Trung Quốc (theo nguồn thứ cấp): giảo cổ lam có trong danh sách vật phẩm được dùng cho thực phẩm bảo vệ sức khỏe năm 2002, không thuộc danh mục “vừa là thực phẩm vừa là dược liệu”.
- Mọi quy định trên chỉ áp cho loài G. pentaphyllum. Tên “giảo cổ lam” ở Việt Nam dùng chung cho nhiều dạng cây; mỗi lô hàng phải được định danh loài bằng phân tích.
Một tên gọi, nhiều dạng cây: định danh loài là bước đầu tiên
Trên thị trường Việt Nam, “giảo cổ lam” là tên gọi dùng chung cho nhiều dạng cây thuộc chi Gynostemma, thường được phân biệt bằng số lá chét. Tài liệu khoa học trong và ngoài nước ghi nhận nhiều loài Gynostemma đang được trồng, thu hái và dùng thay nhau. Trong khi đó, các mục trong danh mục của EU và Nhật đều ghi đúng một loài: Gynostemma pentaphyllum (Thunb.) Makino. AgrifoodV không gán tên khoa học cho từng tên dân gian, vì chưa có nguồn thực vật học đối chiếu được; điều chắc chắn là người mua nước ngoài chỉ chấp nhận hàng khi lô hàng chứng minh được loài bằng phân tích (hình thái, vi phẫu, sắc ký dấu vân tay hoặc DNA) do phòng thí nghiệm có năng lực thực hiện.
Hoạt chất được dùng làm chỉ tiêu chuẩn hóa là nhóm saponin gọi là gypenoside. Các nghiên cứu ở Việt Nam chủ yếu là hóa thực vật, nuôi cấy tế bào và tổng quan; bài viết này không bàn công dụng sức khỏe, vì ở cả ba thị trường, công bố công dụng là vùng bị quản lý chặt và chính nó có thể biến sản phẩm thành thuốc. Vị trí của giảo cổ lam trong bức tranh chung của gia vị, thảo dược công nghiệp được trình bày ở bài trụ Nhà máy gia vị và thảo dược xuất khẩu: từ nguyên liệu thô tới sản phẩm đạt chuẩn EU, Mỹ, Nhật.
Bốn cửa pháp lý theo thị trường và dạng sản phẩm

EU. Novel Food Catalogue của Ủy ban châu Âu có mục cho Gynostemma pentaphyllum, tạo ngày 22/01/2026, với hai trạng thái. Lá: “không mới trong thực phẩm bổ sung”, tức đã có lịch sử dùng đáng kể trước tháng 5/1997 nhưng chỉ trong dạng thực phẩm bổ sung. Chiết xuất chuẩn hóa 80% gypenoside: “thực phẩm mới chưa được cấp phép”, là kết quả tham vấn về tình trạng thực phẩm mới do cơ quan có thẩm quyền của Cộng hòa Séc chủ trì. Hệ quả: lá khô, bột lá đóng viên bán như thực phẩm bổ sung có cơ sở; trà giảo cổ lam bán như trà thảo mộc thông thường thì chưa có cơ sở trong catalogue; cao 80% gypenoside phải được cấp phép thực phẩm mới trước khi bán.
Ngay cả với dạng lá được phép, lô hàng vào EU vẫn phải qua các ngưỡng chất nhiễm. Theo Quy định (EU) 2023/915 (bản hợp nhất 19/8/2026), pyrrolizidine alkaloid tối đa 200 µg/kg với trà thảo mộc khô và 400 µg/kg với thảo mộc khô và thực phẩm bổ sung từ thực vật; với ethylene oxide, mức dư lượng tối đa cho chè và trà thảo mộc là 0,1 mg/kg, bằng giới hạn định lượng, tính trên tổng ethylene oxide và 2-chloroethanol (Quy định (EU) 2015/868). Nguồn gốc pyrrolizidine alkaloid thường là cỏ dại lẫn khi thu hái, nên kiểm soát phải bắt đầu từ vùng trồng.
Nhật Bản. Danh sách “nguyên liệu không bị coi là thuốc nếu không công bố công dụng như thuốc” (別添2) của Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi, bản cập nhật 05/8/2026, có dòng アマチャヅル, tên khoa học Gynostemma pentaphyllum (Thunb.) Makino, tên khác コウコラン, bộ phận dùng: toàn cây. Như vậy giảo cổ lam bán được ở Nhật như thực phẩm, với điều kiện nhãn và quảng cáo không công bố công dụng như thuốc. Danh sách xét theo bộ phận cây; với cao chiết đậm đặc, doanh nghiệp nên xác nhận với nhà nhập khẩu hoặc cơ quan Nhật trước khi ký. Lưu ý khi tra: アマチャヅル khác アマチャ (Hydrangea) nằm ngay dòng trên.
Trung Quốc. Theo các tài liệu Trung Quốc trích văn bản 卫法监发〔2002〕51号, giảo cổ lam (绞股蓝) có trong danh sách vật phẩm được dùng cho thực phẩm bảo vệ sức khỏe, và không có trong danh mục “vừa là thực phẩm vừa là dược liệu” (药食同源). AgrifoodV chưa đọc được phụ lục gốc năm 2002, nên ghi đây là thông tin theo nguồn thứ cấp. Hệ quả nếu đúng: hàng giảo cổ lam vào Trung Quốc đi theo đường nguyên liệu thực phẩm bảo vệ sức khỏe, với thủ tục của nhóm sản phẩm đó, chứ không như trà thông thường.
Mỹ. AgrifoodV chưa tìm thấy thông báo GRAS hay thông báo thành phần thực phẩm bổ sung mới (NDI) cho G. pentaphyllum; sản phẩm đang có trên thị trường Mỹ dưới dạng thực phẩm bổ sung. Tình trạng pháp lý cụ thể cần chuyên gia luật thực phẩm Mỹ xác nhận trước khi chào hàng.
Thuế với lá khô và chiết xuất
| Dạng hàng (HS) | EU | Mỹ | Nhật Bản |
|---|---|---|---|
| Lá, cây dược liệu khô, trà thảo mộc một loài (1211.90) | 1211 90 86 90: 0% | 1211.90.89: miễn thuế thông thường + 12,5% Mục 301 (không miễn) | 1211.90-999: 2,5% → 0% (VJEPA) |
| Chiết xuất thực vật (1302.19) | 1302 19 70: 0% | 1302.19.91: miễn thuế thông thường + 12,5% Mục 301 (không miễn) | 1302.19-239: 0% |
| Trà thảo mộc hỗn hợp nhiều loài | 2106 90 98 69: 9% + phần nông nghiệp → 0% (EVFTA, từ 01/01/2023) | 2106.90.99.87: 6,4% + 12,5% Mục 301 | Tùy dòng; riêng nền đồ uống thảo mộc hỗn hợp (1302.19-120) phải khai CPTPP để hưởng 0% |
Nguồn: TARIC (ngày tham chiếu 25/10/2026), USITC HTS 2026 và thông báo Mục 301 của USTR ngày 23/7/2026, Biểu thuế Hải quan Nhật bản 01/4/2026; kho số liệu AgrifoodV. Ở Mỹ, chè 0902 và gia vị thô được miễn phần 12,5%, còn trà thảo mộc, chiết xuất thực vật thì không. Mã HS 10 số phải do môi giới hải quan xác nhận.
Điểm cần nhớ: vào Mỹ, chế biến sâu không giúp tránh thuế, vì cả lá khô lẫn chiết xuất giảo cổ lam đều chịu thêm 12,5%. Vào EU và Nhật, thuế gần như bằng 0; cửa thật sự là tình trạng pháp lý của dạng sản phẩm và các ngưỡng chất nhiễm.
Doanh nghiệp nên làm gì
Khuyến nghị của AgrifoodV:
- Chọn thị trường và dạng sản phẩm cùng lúc: lá, bột lá cho thực phẩm bổ sung ở EU; trà thảo mộc cho Nhật; nguyên liệu thực phẩm bảo vệ sức khỏe cho Trung Quốc. Không chào cao chiết 80% gypenoside cho người mua EU khi chưa có cấp phép thực phẩm mới.
- Lập vùng nguyên liệu có định danh loài: giống gốc rõ loài G. pentaphyllum, kết quả phân tích loài cho từng lô, và quy trình thu hái loại cỏ dại để kiểm soát pyrrolizidine alkaloid.
- Kiểm từng lô theo ngưỡng của thị trường đích: pyrrolizidine alkaloid, thuốc bảo vệ thực vật, ethylene oxide, kim loại nặng, vi sinh; lưu kết quả cùng mã vùng trồng.
- Tách bạch nhãn, tài liệu chào hàng khỏi mọi công bố công dụng chữa bệnh, vì ở Nhật và EU, công bố như thuốc có thể làm thay đổi tình trạng pháp lý của sản phẩm.
- Tra lại Novel Food Catalogue và danh sách MHLW trước mỗi hợp đồng; hai danh mục này được cập nhật thường xuyên.
AgrifoodV hỗ trợ doanh nghiệp nghiên cứu yêu cầu pháp lý, chọn thị trường và dạng sản phẩm trước khi đầu tư nhà máy chế biến thảo dược.
Nguồn tham khảo
- Ủy ban châu Âu. Novel Food Catalogue, mục Gynostemma pentaphyllum (tạo ngày 22/01/2026; tra ngày 25/10/2026). ec.europa.eu.
- NutraIngredients. “Novel foods: major updates on botanical assessments”, 27/01/2026. nutraingredients.com.
- Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản (MHLW). 別添2: 医薬品的効能効果を標ぼうしない限り医薬品と判断しない成分本質(原材料)リスト, cập nhật 05/8/2026. mhlw.go.jp.
- Tài liệu Trung Quốc trích văn bản 卫法监发〔2002〕51号 về danh sách vật phẩm dùng cho thực phẩm bảo vệ sức khỏe (nguồn thứ cấp). sciengine.com.
- Liên minh châu Âu. Quy định (EU) 2023/915 về mức tối đa chất nhiễm trong thực phẩm, bản hợp nhất ngày 19/8/2026, Phụ lục I (pyrrolizidine alkaloid). eur-lex.europa.eu.
- Liên minh châu Âu. Quy định (EU) 2015/868 sửa Phụ lục của Quy định (EC) 396/2005 (mức dư lượng tối đa ethylene oxide). eur-lex.europa.eu.
- Tạp chí Frontiers in Chemistry, 2023. Tổng quan về chi Gynostemma. DOI: 10.3389/fchem.2023.1203418.
- USTR. Thông báo hành động cuối cùng theo Mục 301 với hàng Việt Nam, Federal Register 23/7/2026. ustr.gov.
- Hải quan Nhật Bản. Biểu thuế nhập khẩu, Chương 12 và 13 (bản 01/4/2026). customs.go.jp.
Bài viết của AgrifoodV, tổng hợp từ các nguồn trên (truy cập ngày 30/10/2026). Thông tin về Trung Quốc và Mỹ theo nguồn thứ cấp hoặc chưa xác minh như đã ghi trong bài. Bài không đánh giá công dụng sức khỏe của giảo cổ lam. Mã HS và mức thuế cần được môi giới hải quan xác nhận cho từng sản phẩm. Nội dung không thay thế tư vấn pháp lý. Ảnh đại diện: Marta Branco / Pexels.
Dự án của bạn đang ở bước nào?
Đặt lịch trao đổi trực tuyến 30–45 phút với AgrifoodV: cùng xem thị trường mục tiêu, tiêu chuẩn, nhà máy và vùng nguyên liệu cho đúng sản phẩm của bạn, bắt đầu từ người mua.
Đặt lịch tư vấn →Gửi bài toán chuỗi giá trị© 2026 AgrifoodV. Nội dung được phép trích dẫn khi ghi rõ nguồn và đặt liên kết tới bài gốc; không sao chép toàn văn. Xem Điều khoản sử dụng nội dung.
